Dr. Hans C. Ossebaard werkt als eHealth adviseur voor Zorginstituut Nederland waar hij de relatie tussen eHealth en zorgkwaliteit tracht te versterken. Vooral de bijdrage van digitalisering aan zinnige zorg (‘appropriate care’) heeft momenteel zijn belangstelling. Hij heeft voor Mobile Doctors een recensie geschreven over het boek ‘Beter met eHealth in 60 minuten’ van Liesbeth Meijnckens.

 

eHealth is net zo’n begrip als de natuur. Of vrijheid. Wie kan daar nu tegen zijn? eHealth technologie gaat de mensheid redden van al wat zijn gezondheid, zijn leven, bedreigt. Een ware revolutie voltrekt zich, een digitale disruptie, een paradigma shift, een creatieve destructie – turn on, boot up, jack in. Dergelijk techno-utopisme is ook in ons land wel zichtbaar in de weinig kritische omhelzing van digitale technologie en het optimistische geloof in de onbegrensde mogelijkheden daarvan voor iedereen. Forza eHealth. De ‘ICT-zorgelijke’ huisarts in ruste Wim J. Jongejan ziet daarin zelfs sacrale overeenkomsten met evangelisten, voorgangers, schriftgeleerden, discipelen, gelovigen en ketters. Dit, al dan niet religieuze, optimisme komt in het Westen voort uit de Verlichting. Technologie is ‘humanity at work’. Met technologie maken we de wereld mooier en beter om de menselijke conditie uit de evolutie te bevrijden en naar een hoger plan te brengen dan alleen overleving. Sinds de 19e eeuw hebben alle grote denkers zich daarom met de relatie mens-tech uiteengezet. Ook trouwens met de tegenovergestelde opvatting, die in de Romantiek wortelt; de angst dat technologie onbeheersbaar wordt, de mens onderwerpt en de samenleving dehumaniseert. De inspiratie is hier evengoed soms religieus of politiek van aard.

De digitalisering heeft ons hoe dan ook in de optimistische modus gezet. Maar enige kritische kanttekeningen zijn wel nodig. Het gevaar is dat al dit happy clappy techno-optimisme mensen juist vervreemdt van de potentie van eHealth. Jaar na jaar blijkt uit de eHealth monitor van Nictiz/Nivel dat we in ons dagelijks leven maar weinig gebruik maken de mogelijkheden die smart phone en internet ons bieden als het gaat om preventie en zorg. En ook de professionals doen er nog weinig mee als het gaat om kwaliteitsverbetering van de zorg en de patiëntervaring. We weten inmiddels wel aardig hoe dat komt, en welke belemmeringen er zo al zijn. Maar opschaling en implementatie van effectieve eHealth is geen kwestie van adembenemende exponentiële vergezichten. Dat is een kwestie van tot je enkels in de modder, lange adem, ondernemingsgeest en steeds weer grenzen verleggen. Innovatoren weten dat. En ook beginners moeten daarop zijn voorbereid. Software is eating the world, maar ondertussen is er een mondiale voedselcrisis.

Liesbeth Meijnckens is zo’n innovator. En voor beginners heeft zij het handzame boekje Beter met eHealth geschreven. In deze digitale era met ‘weinig tijd en veel ambitie’: een boekje? Jawel, want het past in de serie ‘Digitale trends en tools in 60 minuten’ van Uitgeverij Haystack en is mede tot stand gekomen door de samenwerking met Frankwatching.com. Het is uitdrukkelijk bedoeld als inleiding voor iedereen met enige belangstelling voor het onderwerp. Als zodanig is het een nuchtere beschrijving van wat eHealth vermag, gestoeld op de ruime ervaring van Meijnckens in de digitale gezondheidspolder. Allerlei aspecten komen aan bod; voor- en nadelen, ethische issues, praktijkvoorbeelden, wetgeving, financiering en praktische tips.  Geschreven in begrijpelijke taal en gericht op digitale zorg en wat daarmee te maken heeft in het primaire zorgverleningproces; wonen, diensten, preventie enzovoorts. Dus niet op technische of bestuurlijke kwesties als standaardisatie, persoonlijke gezondheidsdossiers of interoperabiliteit. Uiteindelijk lijkt het niet om de technologie gaan. Als het over implementatie gaat benadert Meijnckens het werken met eHealth als een verandering van gedrag.

Het is onvermijdelijk dat in zoveel informatie in 60 minuten (20 secs/pagina) wat gaatjes vallen. In 80 seconden de Nederlandse gezondheidszorg beschrijven is niet te doen. Of de ultieme vraag naar de effectiviteit van eHealth in 70secs. Worden we uiteindelijk beter van eHealth? Belangrijk voor de kwaliteit van de zorg en voor het beheer van het verzekerd pakket. Maar zulke kleine omissies wegen mijns inziens niet op tegen de voordelen van dit boek. Het is onmiskenbaar geschreven door een ondernemer en niet door een e-Vangelist; zonder devotie maar met een licht optimisme en praktisch realisme. Die insteek hebben we nodig om de kloof te dichten tussen wat er allemaal niet kan in technologisch opzicht en wat er feitelijk op de grond gebeurt. Dat kan een vertrouwensbreuk voorkomen die door deze discrepantie ontstaat. Het kan zelf anti-tech sentimenten verzachten. Dit boek laat zien dat de inspiratie er al is en dat die niet meer hoeft te worden aangeblazen met verre visioenen. Dat zijn uiteindelijk wel voorwaarden om eHealth aan het werk te krijgen in Nederland.
Dr. Hans C. Ossebaard werkt als eHealth adviseur voor Zorginstituut Nederland waar hij de relatie tussen eHealth en zorgkwaliteit tracht te versterken. Vooral de bijdrage van digitalisering aan zinnige zorg (‘appropriate care’) heeft momenteel zijn belangstelling. Hij is secretaris van de landelijke Agendacommissie eHealth Implementatie waarin diverse partijen werken aan de opschaling van werkzame eHealth initiatieven in de zorg. Sinds 2008 is hij geaffilieerd met Center for eHealth Research aan de Universiteit Twente waar hij aan de vakgroep Psychologie, Gezondheid en Technologie onderwijs geeft, onderzoek doet en publiceert over implementatie, public health informatics, One Health, en infectieziektepreventie en -bestrijding (zie: EurSafety Healthnet i.s.m. UMCG).

Meijnckens, L. (2016) Beter met eHealth –in 60 minuten. Zaltbommel: Haystack i.s.m  Frankwatching. EAN: 9789461261694. € 12,50. Ook als e-book verkrijgbaar. Kijk hier voor de bestel informatie.