Ulivio heeft een onderzoek gedaan naar de huidige aanpak van ziekenhuizen aangaande dossieraanvragen. Download hier het complete rapport (PDF) of lees hier in onderstaand artikel.

Gegevens uitwisseling in de gezondheidszorg

In de gezondheidszorg gaat veel informatie rond. Elke zorgverlener houdt een dossier bij over de patiënt. Veel van deze informatie wordt dagelijks met anderen gedeeld: met de patiënt zelf, met andere zorgverleners, maar ook met bedrijven en overheden. Een overzicht van gegevensuitwisseling in de zorg.

Specialisten, huisartsen, verloskundigen, apothekers fysiotherapeuten… De informatie die zij vastleggen over hun patiënten is niet alleen voor de zorg die zij verlenen van groot belang, maar ook voor de patiënt zelf en derden zoals advocaten en keuringsartsen. Al zo lang als er dossiers worden bijgehouden, worden deze uitgewisseld. In het belang van de patiënt en conform wet- en regelgeving, zo mag worden verwacht van elke zorgaanbieder. Dit artikel geeft een overzicht van gegevensuitwisseling in de Nederlandse gezondheidszorg.

Handmatige vs. automatische uitwisseling
De Nederlandse gezondheidszorg kent een historie van geleidelijke adoptie van digitalisering. In alle branches van de zorg is papier nog een veel voorkomend medium om informatie op te slaan. Zo ook verloopt veel gegevensuitwisseling nog handmatig. Miljoenen keren per jaar gaan er in Nederland printjes, kopietjes, cd’s en dvd’s het land rond en zelfs de fax is nog een veelgebruikt middel om informatie van a naar b te krijgen in de zorg. Automatische uitwisseling is er wel en steeds meer: er zijn een aantal succesvolle producten op de Nederlandse markt die specifieke informatie over de gezondheid van patiënten uitwisselen tussen zorgaanbieders onderling. Ook zijn er steeds meer producten waarmee informatie geautomatiseerd van de zorginstelling naar de patiënt gaat en vice versa.

Uitwisseling tussen patiënt en zorginstelling

Voor de automatische uitwisseling tussen zorginstelling en patiënt zijn er op hoofdlijnen twee soorten producten beschikbaar: portalen en persoonlijke gezondheidsomgevingen.
Portalen. In de cure zijn er steeds meer patiëntportalen, zo hebben inmiddels 24 ziekenhuizen een ‘MijnZiekenhuis.nl” omgeving voor hun patiënten en vele zorginstellingen in de care bieden een cliëntenportaal aan. Ook bij steeds meer huisartsen kan je als patiënt online terecht. Afhankelijk van de zorginstelling kan de gebruiker diverse informatie in het portaal zien en biedt het portaal functies zoals het maken van afspraken en het aanvragen van herhaalrecepten. Wat betreft het verstrekken van medische informatie zorgen portalen voor directe verstrekking van een deel van de eigen gegevens van één zorginstelling.

Persoonlijke gezondheidsomgevingen (PGO). Een persoonlijke gezondheidsomgeving is een website of een app waar de gebruiker zélf zijn of haar gezondheidsgegevens beheert. Door deze omgeving te koppelen met systemen van zorgaanbieders kunnen gegevens die de zorgverlener heeft in de eigen PGO worden opgenomen. Wat betreft het verstrekken van medische informatie zorgen PGO’s voor directe verstrekking van een deel van de eigen gegevens van meerdere zorginstellingen.

Kopie medisch dossier. Portalen en PGO’s zijn in opkomst, maar een groot deel van de gegevensuitwisseling van zorginstellingen naar patiënten verloopt nog op traditionele handmatige wijze via processen die doorgaans ‘kopie medisch dossier’ worden genoemd. Voor veel medische informatie is het ook (nog) niet mogelijk om deze op geautomatiseerde wijze te verkrijgen en is de handmatige werkwijze de enige optie.

FIGUUR 1 ILLUSTRATIE VAN GEGEVENSUITWISSELING IN DE NEDERLANDSE GEZONDHEIDSZORG.

In de wet (Wbp, WGBO) is vastgelegd dat elke patiënt recht heeft op een kopie van het eigen medisch dossier. Dit recht kan de patiënt uitoefenen door de zorginstelling een bericht te sturen met het verzoek om een kopie van het medisch dossier dat de zorginstelling over de patiënt beheert. Een zorginstelling is te allen tijde verplicht om aan dit verzoek te voldoen, waarbij informatie in het medisch dossier over derden (bv. over de ouders in het dossier van een minderjarige) en persoonlijke werkaantekeningen weggelaten dienen te worden.

In tegenstelling tot de huidige oplossingen voor automatische gegevensuitwisseling kan via ‘kopie medisch dossier’ álle informatie over de patiënt worden verstrekt. In de praktijk blijkt het vaak een moeizaam proces voor patiënten en zorginstellingen om snel een complete en correcte kopie te verkrijgen cq. te verstrekken. Wat betreft het verstrekken van medische informatie zorgt het kopie medisch dossier proces voor verstrekking achteraf van alle gewenste delen van het complete eigen medische dossier van één zorginstelling.

Uitwisseling tussen zorginstelling en derden

Automatische uitwisseling. Met name tussen zorgaanbieders onderling is sprake van diverse vormen van automatische gegevensuitwisseling. Conform wet- en regelgeving is er weinig automatische uitwisseling van gegevens met overheden en bedrijven. Wel wordt er selecte informatie uitgewisseld met verzekeraars ten behoeve van de facturatie van geleverde zorg en beheren (semi-)overheden landelijke datasets met (geanonimiseerde) medische informatie. Een voorbeeld van uitwisseling tussen zorginstellingen is het LSP (Landelijke Schakelpunt) waarmee m.n. medicatiegegevens tussen ziekenhuis, huisarts en apotheek worden uitgewisseld.

Wat betreft het verstrekken van medische informatie zorgen deze processen voor directe verstrekking van specifieke delen van medische dossiers van meerdere zorginstellingen.

Handmatige uitwisseling. Tussen zorginstellingen onderling en van zorginstellingen naar overheden en bedrijven is dagelijks sprake van grote hoeveelheden handmatige uitwisseling van medische informatie. De ontvangende derde partij dient hiervoor altijd een machtiging te hebben van de patiënt wiens gegevens worden uitgewisseld. Met de machtiging dient de derde partij bij de zorginstelling een verzoek in via post, fax of e-mail. Omdat hierbij vaak gerichte vragen worden gesteld over de gezondheidstoestand van de persoon die het betreft worden deze verzoeken vaak ‘verzoeken om inlichtingen’ genoemd.

De zorginstelling beoordeelt de aanvraag en als deze rechtmatig is beantwoorden zij deze door het verstrekken van een kopie van een relevant deel van het medisch dossier en/of het beantwoorden van de vragen die zijn gesteld. Wat betreft het verstrekken van medische informatie zorgen deze processen voor verstrekking achteraf van relevante delen van het complete medische dossier van één zorginstelling.

Uitwisseling tussen patiënt en derden

Er bestaat geen automatische uitwisseling van medische informatie van de patiënt naar derden. De informatie-uitwisseling tussen patiënt en derden bestaat enerzijds uit de machtiging die de patiënt de derde partij verstrekt om gegevens over hem/haar op te vragen bij een zorginstelling. Anderzijds vragen derden patiënten ook om de gegevens zelf bij de zorginstelling op te vragen en deze dan aan de derde partij te verstrekken. Dit laatste wordt door veel (huis)artsen gezien als een risico: de patiënt zou meer informatie dan nodig aan de derde partij kunnen verstrekken en daarmee zijn eigen belang kunnen schaden (bv. in geval van het verstrekken van gegevens aan de verzekeraar).

Conclusie

Gegevensuitwisseling in de zorg is er in vele soorten en maten. Diverse ontwikkelingen zorgen voor een toenemende automatische uitwisseling van gegevens, maar grote hoeveelheden informatie worden nog dagelijks handmatig uitgewisseld met behulp van papier, post, fax en e-mail. In het belang van de patiënt, de zorginstelling en derden is verdere verbetering van gegevensuitwisseling in de gezondheidszorg een belangrijk onderwerp.

Over de auteur

Rogier Jacobs is medeoprichter van Ulivio bv. Als consultant in de gezondheidszorg heeft hij vele jaren ervaring op het raakvlak van zorg en informatie(technologie). Ulivio houdt zich bezig met het verbeteren van processen aangaande dossieraanvragen in de zorg. Meer informatie? Bekijk LinkedIn, onze website of e-mail op rogier@ulivio.nl.