Het woord innovatie is een kapstokbegrip geworden voor vooruitgang, groei en winstgevendheid. Soms is de waarde van innovatie gemakkelijk aan te wijzen. Zo maken de huidige smartphones ons tot digitale duizendpoten. Innovatieve apps, zoals WhatsApp, Airbnb, of Uber, maken hun diensten toegankelijker door ze goedkoper, gemakkelijker en efficiënter aan te bieden. Bovendien hebben de bedrijven achter deze innovaties inmiddels miljardenomzetten. Medische innovaties, zoals antibiotica, de MRI-scanner, of de hartlongmachine, hebben ook een evident waardevolle invloed op onze gezondheid en de zorg gehad. Toch is mij de waarde van innovatie niet altijd duidelijk. Als medisch student kwam ik tijdens mijn coschappen in aanraking met een reeks gerelateerde innovaties, waarvan ik de waarde dubieus vond.

Men neme de inspreek-cassette. Een recorder waarmee artsen hun verslagen verbaal vast kunnen leggen. Handig, want inspreken kost minder tijd dan schrijven in papieren dossiers, al ziet het er soms wat klungelig uit. Bijvoorbeeld wanneer er teruggespoeld moet worden bij een verspreking, maar de spreker vergeet de interpunctie in te spreken, waardoor er nogmaals teruggespoeld moet worden. Tegenwoordig wordt de cassette door een softwareprogramma omgezet in een kant- en klaar tekstdocument. Helaas blijkt de software niet altijd goed te werken, dus de verslagen bevatten taalfouten. Het resultaat is het beeld van een typiste die met een koptelefoon achter het beeldscherm zit te kijken hoe het softwareprogramma het document opstelt en ingrijpt wanneer het programma een fout maakt.

Met de komst van het elektronisch dossier kunnen dergelijke verslagen razendsnel ingevoerd worden middels modificeerbare standaardverslagen. Papieren dossiers en de recorder lijken ineens obsoleet. Toch worden ze alle drie nog gebruikt in verschillende ziekenhuizen waar ik coschap gelopen heb. Sommige artsen prefereren nou eenmaal de recorder, omdat ze daarmee hebben leren werken en daarmee vertrouwd zijn geraakt. Blijkbaar is dat waardevoller, dan alleen de functionele verbetering van het versnelde proces van verslaginvoering.

In Elements of Value1, een artikel in Harvard Business Review (sept 2016, pp 46-53), zetten de auteurs een pyramide uiteen met verschillende niveaus van waarde. Zij betogen dat een innovatie toeneemt in waarde als deze respectievelijk de volgende categorieën adresseert: ‘Functional, emotional, life changing & social impact’. Binnen deze categorieën zijn 33 elementen te herkennen waaruit een innovatie kan bestaan. Des te meer elementen van iedere categorie een innovatie bezit, hoe waardevoller de innovatie wordt. Voorbeelden:
Bij functional kan dat ‘tijdsbesparing’ zijn;
bij emotional kan dat ‘nostalgie’ zijn;
bij life changing kan dat ‘motivatie’ zijn;
bij social impact is dat self-transcendence.
Zo kan men beredeneren waarom artsen vasthouden aan de recorder. De recorder heeft immers een element uit de categorie emotional, namelijk nostalgie, die het elektronisch dossier niet heeft.

De waarde van onderzoek kan met bovenstaande elementen gemakkelijker ingeschat worden en kan helpen bij het uitzoeken van het juiste onderzoek. Tevens is het een goede motivator te blijven herinneren dat de uitkomst van onderzoek life changing kan zijn, wanneer je tijdens database invoer bij nummer 678 van de 1244 aangekomen bent.

Als medisch student heb ik de luxe om in korte periode allerlei verschillende facetten van de zorg mee te maken. Ik realiseer mij goed dat het in de toekomst aan ons is, om tijdens onze loopbaan kritisch te kijken naar de waarde van innovatie in de zorg, want cultivatie van waardevolle innovatie kan leiden tot ‘life changing social impact’, waarvan patiënten en professionals kunnen profiteren.

Mijn naam is Fons Slieker. Ik ben medisch student en zal in 2018 afstuderen. Als medisch student kom je tijdens je coschappen met ieder zorgspecialisme in aanraking. Vanuit dit perspectief neem ik u graag mee in de wereld van zorginnovatie en organisatie!