Column: ‘Medische simulators’

933

Het vasthouden van de laparoscopische camera is een taak die iedere coassistent tijdens een chirurgisch coschap moet uitvoeren. Minder spannend dan assisteren bij een laparotomie, maar een goede gelegenheid om actief betrokken te worden bij laparoscopische ingrepen. Dus toen ik OK 7 binnenliep en zag dat de chirurgen een nieuw laparoscopisch camera-instrument aan het uittesten waren, was ik lichtelijk teleurgesteld. Toegegeven, het instrument was automatisch, makkelijk in gebruik en zorgde voor stabiel laparoscopisch beeld; al met al een waardevolle innovatie… voor mij betekende het een dagdeel passief kijken, in plaats van actief leren.

‘Passief kijken’ is een staat van zijn, die iedere coassistent meemaakt in zijn coschapcarrière. Het is niet te voorspellen wanneer je daartoe gedwongen wordt. Soms ligt het aan de arts met wie je werkt, soms zijn de chirurgen nieuwe dingen aan het proberen, zoals mij overkwam. Op een ander moment heb je zelf gewoon niet zo’n zin en is het stiekem wel prettig even passief te zijn. Desalniettemin, de coschappen waar je zoveel mogelijk actief betrokken wordt, zijn het meest leerzaam. Daarom ging ik altijd op zoek naar manieren om mijn praktische vaardigheden te oefenen als ik niet kon assisteren tijdens ingrepen. In veel ziekenhuizen ligt er wel een oefensetje ergens in het ‘cohok’ om hechten te leren. Een afgeragd schuimrubber kubusje, waar de vele prikgaatjes intussen geleid hebben tot een onhechtbaar maanlandschap. Niet erg motiverend.

Totdat ik voor het eerst in aanraking kwam met de ‘Simendo laparoscopic trainer’. Een digitaal laparoscopisch trainingsapparaat, compleet uitgerust met verschillende trainingsprogramma’s van verschillende niveaus. Nu kon ik zowel de laparoscopische camera vasthouden, als leren werken met de laparoscopische instrumenten! Precisie, behendigheid, ruimtelijk inzicht en hechttechnieken werden allemaal getoetst in de cursus. Er zat zelfs een tijdslimiet aan iedere cursusonderdeel om het stress-element na te bootsen.

Ik was verkocht.

Zonder dat ik het doorhad spendeerde ik de hele middag aan zowel de beginners- als de gevorderde cursus en ging ik totaal voorbij aan mijn ingeroosterde agenda. Tijdens de overdracht liet ik trots mijn behaalde cursusdiploma’s zien. Ik had het gevoel dat ik echt iets geleerd had. De aios liep na de overdracht snel naar de simulator. Zij had de cursus nog niet afgerond.

Eenzelfde enthousiasme ervaarde ik met het ‘Da Vinci systeem’. Een minimaal invasief robotisch systeem waarmee de chirurg via een console vier armen zeer precies kan besturen. Als coassistent is de console tijdens operatieve ingrepen verboden terrein. Maar minder bekend bij coassistenten is het simulatorprogramma: eenzelfde digitale leeromgeving als bij de Simendo. Ik spendeerde ’s avonds vele uren met de Da Vinci simulator, want wanneer kom je realistischerwijs nogmaals in aanraking met een dergelijk apparaat?

Innovatie in zorgonderwijs is van essentieel belang om medici vaardigheden aan te leren, die in het kader van patiëntveiligheid lastig te onderwijzen zijn. Hierbij kan gedacht worden aan basale vaardigheden, maar ook complexere procedures. Digitale simulators, zoals bij de Simendo, of Da Vinci, zijn handig, maar missen de wezenlijke feedback van weefsel. In het Boston Children’s Hospital doen ze veel onderzoek naar het creëren van fysieke simulators in samenwerking met 3D-printing, Hollywood special effects en medici. Zo kunnen complexe procedures op veilige wijze onderwezen worden. Oefening baart immers kunst.

Mijn naam is Fons Slieker. Ik ben medisch student en zal in 2018 afstuderen. Als medisch student kom je tijdens je coschappen met ieder zorgspecialisme in aanraking. Vanuit dit perspectief neem ik u graag mee in de wereld van zorginnovatie en organisatie!