Nu de technische ontwikkelingen elkaar in rap tempo opvolgen binnen de zorg, lijkt het er op dat ook hier de Engelstalige terminologie een steeds prominentere rol opeist. Is dat erg? Geen idee. Sommige termen laten zich ook niet goed omzetten naar het Nederlands vind ik. Real World Evidence bijvoorbeeld, of biomarkers. Ik ga er maar vanuit dat de taalpuristen onder u me vergeven voor deze termen als ik u daarvoor in de plaats een inkijkje geef in de verschuiving van gecontroleerd onderzoek in een labsetting naar medisch onderzoek in het dagelijks leven. En de manier waarop Data Science de verbinding kan leggen tussen beide vormen van onderzoek via digitale biomarkers.

Tot nu toe is veel baanbrekend onderzoek gedaan in een afgebakende laboratorium setting. Dat onderzoek is in veel gevallen gevalideerd binnen een homogene doelgroep. Dat die uitkomsten niet altijd 1 op 1 over te zetten zijn op andere patiënten moge duidelijk zijn. Dat is ook de reden dat zelfs de als beste geteste medicatie vaak maar bij een klein deel van de uiteindelijke patiëntenpopulatie volledig aanslaat, maar bij een groter deel wel bijwerkingen oplevert.

We komen meer en meer tot de conclusie dat specifieke genetische waarden een grote rol spelen in de ontwikkeling van aandoeningen en de reactie van de patiënt op behandeling. Maar ook dat de omgeving en de levensstijl van de patiënt van grote invloed zijn. Nu er eindeloos veel manieren zijn om juist rond die levensstijl continu data te verzamelen (ter info: wereldwijd schijnt 1 op de 3 mensen minimaal één gezondheidsapp geïnstalleerd te hebben op zijn smartphone), wordt het mogelijk om ieders persoonlijke lifestyledata te integreren om een completer beeld te krijgen van het individuele ziekteverloop. Nog mooier wordt het als we in de totale analyse genetische gegevens kunnen meetellen plus de uitkomsten van een aantal gevalideerde tests die normaal gesproken alleen door een hoogopgeleide specialist worden afgenomen en nu dagelijks of wekelijks kunnen worden herhaald.

Biomarkers

Vóór de recente datarevolutie gebruikte de medische wereld al ‘gewone’ biomarkers. Biomarkers zijn objectief te meten en te evalueren indicatoren van biologische en pathogene processen of van farmacologische reacties op een therapeutische interventie. Digitale biomarkers zijn door de gebruikers zelf gegenereerde metingen van hun lichamelijke reacties of een beeld van de fysieke status en van hun gedrag. Die metingen worden gedaan met digitale sensoren in de telefoon of via wearables zoals de Fitbit. De data die deze metingen oplevert, is relatief gemakkelijk te verzamelen en te analyseren. Tenminste, als je weet wat je doet. Met de opkomst van digitale biomarkers komt er een heel arsenaal aan objectieve indicatoren bij, die gebruikt kunnen worden om gezondheid te monitoren, te begrijpen, te beïnvloeden en te voorspellen.

Groot voordeel van de inzet van digitale biomarkers is dat er nu 24/7 en door iedereen buiten de muren van zorginstellingen gemeten en gemonitord kan worden. Dus gewoon in de thuissituatie en zonder veel extra moeite voor de gebruiker. Juist dat objectief meten van de reactie van de patiënt op medicatie of behandeling in het dagelijkse leven was tot nu toe vrijwel onmogelijk. Nu kan dat dus wel: Real World Evidence is een feit, waardoor het voor zorgprofessionals wel mogelijk wordt om met allerlei dagelijkse factoren rekening te houden en daarmee de behandeling op tijd aan te passen en op maat te maken. Real World Evidence is informatie waar de farmaceuten met grote interesse, maar ook met angst en beven naar uitkijken. Het kan hun producten na de marktintroductie tenslotte maken of breken.

Ander groot voordeel van de huidige ontwikkelingen: door het verzamelen van data wordt de patiënt ook meteen betrokken. Inzicht in je eigen leefpatroon en bijbehorende gezondheid maken het makkelijker om juist ook in de preventieve hoek vooruitgang te boeken.

Betrouwbaarheid van digitale biomarkers

Het spreekt voor zich dat het valideren van digitale biomarkers veel inzicht, kennis en ervaring vraagt en daarnaast heel veel tijd. Op dit moment zijn we hier in Nijmegen al een jaar of drie bezig met het ontwikkelen van digitale biomarkers voor mobiliteit, cognitie en vermoeidheid. We naderen nu het einde van dit traject, waarna ‘onze’ biomarkers als een soort legostenen kunnen worden ingezet om helemaal op maat voor verschillende chronische aandoeningen een oplossing te bouwen. Het doel? Meer zelfmanagement, het verhogen van de kwaliteit van leven voor de chronisch zieke, effectievere zorg, een verbeterde kwaliteit van zorg en lagere zorgkosten. Interessante opties voor een zorgstelsel dat niet lang meer houdbaar lijkt in haar huidige vorm. Voor iedereen die graag wil weten hoe het ontwikkelen van digitale biomarkers er in de dagelijkse praktijk uitziet, en welke Data Science methodes we gebruiken bij die ontwikkeling: ik schrijf u graag een verwijzing voor naar onze eigen technische blog van deze maand.

Marieke Timmer is Marketingcommunications & PR Director bij orikami.